Veilig omgaan met digitale systemen, data en de privacy van jezelf en anderen: risico's herkennen, maatregelen nemen en dilemma's wegen.
Hoofddomein: De gedigitaliseerde wereld · Kerndoel po 24A · vo 23A
Wist je dat je het recht hebt om te weten wat scholen, apps en bedrijven over jou opslaan? Leerlingen ontdekken de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) en hun privacyrechten.
Onderdeel van de KS3 Computer Science-hub van BBC Bitesize (Brits onderwijscurriculum, leeftijd ca. 11-14) over online veiligheid. Legt de belangrijkste gevaren op internet uit — malware, phishing en onbetrouwbare personen — met korte, tekstuele uitleg en ingebouwde begripsvragen. Iets technischer/uitgebreider dan de bestaande phishing-lessen in de catalogus, en daarmee een goede havo/vwo-aanvulling op het basisdoel over veiligheidsrisico's. Gratis, geen account nodig om te lezen (wel een aanmeldpop-up om voortgang op te slaan, te negeren). (Engelstalig materiaal.)
Engelstalige les (Common Sense Education, jaar 9 / groep 8-onderbouw, 50 minuten) over hoe je je privacy online beschermt. Leerlingen leren dat online privacy meer is dan wat je zelf bewust deelt, analyseren hoe adverteerders informatie verzamelen voor gerichte advertenties, en identificeren concrete strategieën (privacyinstellingen uitzetten, privacybeleid van apps doorlezen). Gratis, geen account nodig. (Engelstalig materiaal.)
Engelstalige les (Common Sense Education, jaar 8 / groep 7-onderbouw, 45 minuten) over hoe bedrijven data over leerlingen verzamelen en gebruiken. Leerlingen leggen uit waarom hun gegevens waardevol zijn voor bedrijven, analyseren hoe soorten data gebruikt worden (cookies, gerichte advertenties) en leren drie strategieën om dataverzameling te beperken. Bevat quiz, gezinsopdracht en een sociale-media-simulator. Gratis, geen account nodig. (Engelstalig materiaal.)
De Internethelden is een reeks losse lessen (te vinden via LessonUp) over online veiligheid en digitaal burgerschap: hoe ga je respectvol met anderen om in een chat of game, wat doe je als iets ongemakkelijk voelt, en hoe bescherm je jezelf online? De lessen zijn oorspronkelijk ontwikkeld voor het speciaal onderwijs, maar zijn ook prima te gebruiken in groep 7/8 van het regulier basisonderwijs.
We ontdekken deze les wat een wachtwoord is, waar je het voor nodig hebt, en… is het mogelijk om een wachtwoord te kraken? We gebruiken onze zintuigen. Dan is het misschien mogelijk een code te kraken en vinden we een geheim! De les heeft zowel doe- als praatopdrachten en is daardoor afwisselend. Download de docentenhandleiding voor extra instructies.
Dit onderdeel van de DIGIT-vo methode behandelt veiligheid en privacy (bewustwording over cybercriminaliteit, online gedrag en privacyrisico’s), digitale technologie en jezelf en de ander (gezond computergebruik, digitale identiteit, respectvolle online deelname) en digitale technologie, de samenleving en de wereld (maatschappelijke impact van technologie, ongelijke toegang). Zoals de rest van de DIGIT-methode is dit een betaalde licentie met een gratis proeflicentie-optie.
Animatievideo uit de officiële 'Digital Explorers'-cartoonserie van de Europese Unie, over cyberbewustzijn, online dreigingen en hoe je jezelf daartegen beschermt — gericht op de leeftijd 12-15 jaar (exact de vo-onderbouw). De pagina is in het Nederlands en de video heeft ondertiteling in een taal naar keuze. Gratis direct te bekijken via de Europese audiovisuele database, geen account nodig.
Engelstalige les (Common Sense Education, jaar 7 / groep 6-onderbouw, 45 minuten) over phishing: leerlingen vergelijken identiteitsdiefstal met andere vormen van diefstal en leren aan de hand van voorbeeldberichten te herkennen wanneer een e-mail of bericht een phishingpoging is. Gratis, geen account nodig. (Engelstalig materiaal.)
Hoe maak je een onkraakbaar wachtwoord en wat is tweestapsverificatie (2FA)? In deze les ontdekken leerlingen hoe hackers wachtwoorden kraken met brute-force programma's en hoe een wachtzin of 2FA accounts 100% beveiligd maakt.
In deze interactieve HackShield klassenquest leren leerlingen hoe cybercriminelen proberen in te loggen via phishing-mails, nep-WhatsAppjes en malafide links. Leerlingen worden opgeleid tot Junior Cyber Agents die verdachte berichten direct kunnen herkennen en rapporteren.
In deze quest van HackShield ontdekken leerlingen wat er allemaal met hun gegevens gebeurt zodra ze een account aanmaken of een app installeren: welke data wordt verzameld, waar die naartoe gaat en waarom een sterk, uniek wachtwoord daarbij belangrijk is. De klas werkt spelenderwijs, als 'cyberagenten', aan opdrachten die aansluiten bij echte online situaties. HackShield in de klas is volledig gratis en bevat kant-en-klare quests van 30-45 minuten, inclusief een brief voor ouders.
Deze HackShield-quest behandelt een gevoelig maar belangrijk onderwerp: hoe herken je het als iemand online niet is wie hij/zij zegt te zijn, en wat doe je als een gesprek ongemakkelijk voelt? Leerlingen oefenen met concrete signalen en leren dat het altijd goed is om hierover met een volwassene te praten. De opdracht is zorgvuldig opgebouwd en geschikt om klassikaal te bespreken, met begeleidend materiaal voor de leerkracht.
Leerlingen leren in deze quest hoe cybercriminelen proberen om geld of persoonlijke gegevens te bemachtigen via nepmails, nepwebsites en misleidende linkjes — en hoe je zulke phishing-pogingen herkent voordat je erin trapt. Aan de hand van herkenbare voorbeelden (een 'gewonnen prijs', een 'dringende bankmelding') oefenen leerlingen met kritisch kijken naar afzender, taalgebruik en urgentie.
Alles wat je online opzoekt, liket, bekijkt of deelt laat een digitaal spoor achter: je digitale voetafdruk. Ontdek hoe techbedrijven profielen opbouwen om gepersonaliseerde advertenties te tonen.
Online Masters is een gratis online lesprogramma voor po groep 7-8 en vo klas 1-2, met dertien interactieve lessen verdeeld over vier modules: Digital Master, Creative Master, Safe Master en Social Master. De lessen zijn na (gratis) aanmelding direct online te volgen, met een docentenhandleiding erbij en zonder dat er specialistische voorkennis nodig is. ‘Safe Master’ behandelt online veiligheid en omgaan met ongepaste content; ‘Social Master’ behandelt sociaal en respectvol online gedrag.
Engelstalige les (Common Sense Education, grade 1, ca. 6-7 jaar, 25 minuten) die jonge kinderen via een lied van de 'Digital Citizens' leert veilig, verantwoord en respectvol online te zijn, en te beseffen wanneer je een volwassene om hulp moet vragen. Gratis, maar vereist een gratis account om het materiaal te ontgrendelen. (Engelstalig materiaal.) Gratis, maar vereist een gratis account om het materiaal te ontgrendelen.
Een gekke sticker of een flauw filmpje van je klasgenoot doorsturen, het is zo gedaan. Maar denken jouw leerlingen na voor ze iets van een ander doorsturen? Zouden ze het ook leuk vinden als het over henzelf ging? Help je leerlingen pestgedrag te herkennen en ertegen op te treden.
Engelstalige les (Common Sense Education, kindergarten, ca. 5-6 jaar, 30 minuten) waarin kinderen via een virtuele rondleiding leren hoe je veilig 'naar plekken reist' op internet, vergelijkbaar met veiligheid in de echte wereld — je blijft bij de plekken die voor jou zijn klaargezet, in plaats van zelf overal te gaan rondkijken. Gratis, maar vereist een gratis account om het materiaal te ontgrendelen. (Engelstalig materiaal.) Gratis, maar vereist een gratis account om het materiaal te ontgrendelen.
In dit onderdeel van het gratis lespakket Wijs met Media Omgaan leren leerlingen wat hacken precies inhoudt, welke risico's er spelen als je gegevens deelt, en wat auteursrecht betekent voor beeld- en videomateriaal dat ze online vinden of zelf willen gebruiken.
Primair onderwijs
Voortgezet onderwijs
De vo-kerndoelen zijn eind-onderbouwdoelen (geen indeling per leerjaar) — deze gelden dus voor de hele onderbouw, met havo/vwo-scholen die de aanvulling erbij pakken.