156 aanbod-items — lessen, tools en materiaal voor digitale geletterdheid. Filter op domein, groep en type.
156 aanbod-items gevonden
Wist je dat je het recht hebt om te weten wat scholen, apps en bedrijven over jou opslaan? Leerlingen ontdekken de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) en hun privacyrechten.
Onderdeel van dezelfde KS3 Computer Science-hub, over vooringenomenheid en betrouwbaarheid van informatie op internet: wat bias is, waarom informatie soms onbetrouwbaar of gekleurd is, en hoe je dat herkent — inclusief een vervolgpagina 'Recognising bias and unreliability'. Sluit direct aan bij reflecteren op hoe eigen kennis en opvattingen de interpretatie van digitale informatie beïnvloeden. Gratis, geen account nodig om te lezen. (Engelstalig materiaal.)
Legt uit hoe computers binaire getallen gebruiken om data te verwerken, met eenvoudige technieken om tussen binair en decimaal om te rekenen en twee binaire getallen op te tellen. Tekstuele uitleg met quizvragen, gratis en zonder account. (Engelstalig materiaal.)
Onderdeel van de KS3 Computer Science-hub van BBC Bitesize (Brits onderwijscurriculum, leeftijd ca. 11-14). Deze pagina legt uit wat een netwerk is, het verschil tussen WAN en LAN, en de voor- en nadelen van netwerken. Tekstuele uitleg met korte quizvragen ter afsluiting, geen account nodig. (Engelstalig materiaal.)
Onderdeel van de KS3 Computer Science-hub van BBC Bitesize (Brits onderwijscurriculum, leeftijd ca. 11-14) over online veiligheid. Legt de belangrijkste gevaren op internet uit — malware, phishing en onbetrouwbare personen — met korte, tekstuele uitleg en ingebouwde begripsvragen. Iets technischer/uitgebreider dan de bestaande phishing-lessen in de catalogus, en daarmee een goede havo/vwo-aanvulling op het basisdoel over veiligheidsrisico's. Gratis, geen account nodig om te lezen (wel een aanmeldpop-up om voortgang op te slaan, te negeren). (Engelstalig materiaal.)
Engelstalige les (Common Sense Education, grade 4, ca. 9-10 jaar, 45 minuten) over hoe je een 'upstander' kunt zijn wanneer je cyberpesten ziet: leerlingen leren cyberpesten herkennen en verantwoorde manieren om erop te reageren, en maken een eigen superheldenstripverhaal over hoe je kunt opkomen voor iemand die gepest wordt. Gratis, maar vereist een gratis account om het materiaal te ontgrendelen. (Engelstalig materiaal.) Gratis, maar vereist een gratis account om het materiaal te ontgrendelen.
Van ponskaarten en gigantische buizencomputers tot de smartphone in je broekzak! Leerlingen maken een tijdreis door de geschiedenis van media en computers.
Beeldkraken biedt gratis lesmateriaal waarmee leerlingen leren om foto's, filmpjes en advertenties niet zomaar voor waar aan te nemen: hoe is een beeld bewerkt of in scène gezet, en welke boodschap probeert de maker over te brengen? Een training in visuele geletterdheid die goed aansluit bij het herkennen van gekleurde of misleidende mediaboodschappen.
Engelstalige les (Common Sense Education, jaar 9 / groep 8-onderbouw, 50 minuten) over hoe je je privacy online beschermt. Leerlingen leren dat online privacy meer is dan wat je zelf bewust deelt, analyseren hoe adverteerders informatie verzamelen voor gerichte advertenties, en identificeren concrete strategieën (privacyinstellingen uitzetten, privacybeleid van apps doorlezen). Gratis, geen account nodig. (Engelstalig materiaal.)
Engelstalige les (Common Sense Education, jaar 8 / groep 7-onderbouw, 45 minuten) over hoe bedrijven data over leerlingen verzamelen en gebruiken. Leerlingen leggen uit waarom hun gegevens waardevol zijn voor bedrijven, analyseren hoe soorten data gebruikt worden (cookies, gerichte advertenties) en leren drie strategieën om dataverzameling te beperken. Bevat quiz, gezinsopdracht en een sociale-media-simulator. Gratis, geen account nodig. (Engelstalig materiaal.)
Canva Education is volledig gratis voor leerlingen in het po en vo (via uitnodiging van de leerkracht). Leerlingen combineren sjablonen, beeld, tekst en overgangen tot een presentatie, video of ander digitaal product, werken samen in real time, en presenteren direct vanuit Canva of exporteren naar PowerPoint/PDF — precies het combineren van digitale tools dat in de doelen wordt gevraagd. (Engelstalig materiaal.) Gratis, maar vereist een gratis account om het materiaal te ontgrendelen.
Lessenserie van drie lessen, expliciet gericht op groep 7/8 én het eerste leerjaar van het voortgezet onderwijs. Les 1 behandelt de basiselementen van een grafiek (x-as, y-as, legenda) en het omzetten van een tabel naar een grafiek; les 2 vergelijkt verschillende grafiektypen; les 3 behandelt kritisch kijken naar hoe een grafiek de werkelijkheid kan versterken of afzwakken. Elke les bestaat uit een interactieve pdf voor het digibord plus een werkblad. Volledig gratis en direct te downloaden, geen account nodig.
Lespakket voor groep 7/8 met een digitaal keuzebord, drie video's en drie werkbladen, over de drie stappen van het statistische proces bij het CBS: gegevens verzamelen, verwerken tot tabellen/diagrammen/grafieken, en publiceren. Ook aandacht voor het herkennen van nepnieuws met data. Volledig gratis, direct te gebruiken.
Officiele Google-hulppagina met stap-voor-stap uitleg hoe je op een Chromebook een screenshot maakt (volledig scherm, een deel van het scherm, of via het schermopname-menu), waar de afbeelding wordt opgeslagen, en de bijbehorende toetscombinaties. Gratis, direct te lezen zonder account.
Officiele Google-hulppagina die uitlegt hoe je op een Chromebook wifi aan- en uitzet en verbinding maakt met een netwerk via het snelinstellingenmenu rechtsonder in het scherm. Bluetooth werkt op dezelfde manier via hetzelfde menu (zie ook de aparte Chromebook Help-pagina over bluetooth-apparaten). Gratis, direct te lezen zonder account.
Interactieve, spelvormige activiteit (grades 3-12 volgens Code.org) waarin leerlingen zelf een eenvoudig AI-model trainen om zeedieren van afval te onderscheiden, door zelf voorbeelden te labelen. Laat concreet zien hoe een AI-systeem 'slim' wordt via een dataset en patroonherkenning, en hoe vooringenomen trainingsdata tot een verkeerd model leidt. Gratis; voortgang bewaren vraagt een (gratis) Code.org-account, los uitproberen kan zonder. (Engelstalig materiaal.) Gratis, maar vereist een gratis account om het materiaal te gebruiken/downloaden.
Gratis, flexibele cursus voor middle school (grades 6-8, qua leeftijd goed vergelijkbaar met de vo-onderbouw) die leerlingen niet alleen leert hoe ze AI gebruiken, maar ook hoe ze erover moeten nadenken: wat AI-systemen kunnen en niet kunnen, en waar ze in het dagelijks leven worden toegepast. (Engelstalig materiaal.) Gratis, maar vereist een gratis account om het materiaal te gebruiken/downloaden.
Gratis, volledig curriculum voor groep 3 t/m 8 (Course A-F, elk gekoppeld aan een leerjaar). Course C behandelt sequencing, loops en events via probleemoplossing en interactieve spellen (inclusief een concrete 'Debugging in Maze'-les); Course D introduceert algoritmes en conditionals ('als-dan'). Volledig gratis, geen betaalde licentie nodig. (Engelstalig materiaal.)
CS Discoveries is het gratis, volledige curriculum van Code.org voor klas 6-10 (ca. 12-15 jaar, dus precies de vo-onderbouw). Het behandelt programmeren, webdesign, app-ontwerp, interactieve animaties en games, data-analyse en fysiek computergebruik (micro:bit, Circuit Playground) — les- en toetsmateriaal voor docenten inbegrepen. Alleen Engelstalig (en Italiaans/Spaans/Portugees/Slowaaks); geen Nederlandse versie. (Engelstalig materiaal.)
Een gratis, direct te spelen 'Hour of Code'-achtige activiteit (geen account nodig) waarin leerlingen een track remixen en daarbij programmeerconcepten als sequencing (volgorde) en functies toepassen om beats te genereren. Duurt ongeveer een lesuur, beschikbaar in meerdere talen (geen bevestigd Nederlands). (Engelstalig materiaal.)
CodeCombat is een gratis (met betaalde uitbreidingen) programmeerspel waarin leerlingen een personage besturen door regels echte code te schrijven, in plaats van blokjes te slepen. Door herhaling, lussen en 'als-dan'-structuren toe te passen om verder te komen in het spel, maken leerlingen op een speelse manier de overstap van blokprogrammeren naar tekstuele code.
Hoe begrijpt een computer letters, cijfers en afbeeldingen? Alles bestaat uit enen en nullen (bits en bytes)! In deze unplugged les leren leerlingen binaire getallen tellen en geheime binaire berichten versturen.
Landelijk netwerk van vrijwillig gerunde, gratis programmeerclubs (7-17 jaar) waar jongeren in hun eigen tempo een eigen project bouwen — een website, game, app of robot — met hulp van mentoren wanneer ze vastlopen. Let op: dit is een buitenschoolse, maandelijkse clubbijeenkomst, geen kant-en-klare les voor in de klas; wel iets om leerlingen die verder willen met programmeren zelfstandig naar door te verwijzen.
Engelstalige les (grade 4, ca. 9-10 jaar, 45 minuten) over de rechten en verantwoordelijkheden die je hebt rond afbeeldingen die je zelf maakt en gebruikt: copyright, intellectueel eigendom, licenties en plagiaat. Bevat lesslides, video, werkbladen en een quiz. Gratis, maar vereist een gratis account om het materiaal te ontgrendelen. (Engelstalig materiaal.) Gratis, maar vereist een gratis account om het materiaal te ontgrendelen.
Een 20-minuten les (grade 8, ca. 13-14 jaar) over aanbevelingsalgoritmes: hoe ze getraind worden, hoe ze bepalen wat je online te zien krijgt, en wat dat betekent voor filterbubbels en vooringenomenheid. Bevat een video ('Above the Noise — Algorithms'), presentatieslides en handouts. Gratis, maar vereist een gratis account om de materialen te ontgrendelen. Alleen Engelstalig. (Engelstalig materiaal.) Gratis, maar vereist een gratis account om het materiaal te gebruiken/downloaden.
Een 20-minuten les (grade 6/7, ca. 11-13 jaar) over hoe bedrijven data van gebruikers verzamelen en te gelde maken, en welke afweging daarin zit tussen 'gratis' apps en het delen van gegevens — inclusief presentatieslides en werkbladen voor leerlingen en docenten. Gratis, maar downloaden van de materialen vereist een gratis account bij Common Sense Education. Alleen Engelstalig. (Engelstalig materiaal.) Gratis, maar vereist een gratis account om het materiaal te gebruiken/downloaden.
Engelstalige les (grades 6-12, 20 minuten) over gezichtsherkenningstechnologie: wat het is, en de voor- en nadelen ervan via een 'dilemma and thinking routine' — een concreet, toegankelijk voorbeeld van een ethisch dilemma rond de ontwikkeling van digitale technologie. Gratis, maar vereist een gratis account. (Engelstalig materiaal.) Gratis, maar vereist een gratis account om het materiaal te ontgrendelen.
Engelstalige les (grade 7, ca. 12-13 jaar, 50 minuten) over auteursrecht, public domain en fair use — de vier factoren die bepalen of hergebruik van andermans werk toegestaan is, toegepast op praktijkvoorbeelden zoals sampling in muziek. Gratis, maar vereist een gratis account. (Engelstalig materiaal.) Gratis, maar vereist een gratis account om het materiaal te ontgrendelen.
Zes kant-en-klare 'unplugged' lessen (zonder computer, met kaarten en spelvormen) die uitleggen hoe binaire getallen werken, plus losse curriculum-integraties en programmeeruitdagingen. CS Unplugged geeft zelf leeftijd 5-10 aan; voor groep 7/8 is vooral geschikt als introductie of verdieping op het concept bit/byte, niet als letterlijke leeftijdsmatch. Open source (Creative Commons), volledig gratis, geen account nodig. (Engelstalig materiaal.)
Gratis, open (Creative Commons) lesmateriaal dat computational thinking uitlegt zonder computer — met kaarten, touw en spelletjes. Dit specifieke onderdeel ('Data structures for searching', officieel voor 11-14 jaar) laat leerlingen zoekstructuren en -algoritmes ontdekken. Direct te gebruiken zonder account; wel alleen in het Engels. (Engelstalig materiaal.)
Gratis, Creative Commons-gelicentieerd AI-lesprogramma van MIT RAISE, met een speciale module voor 8-10-jarigen (groep 5/6): 'What is AI?' (definitie + classificatiespelletjes), 'How Machines Learn' (datasets, Google Quick Draw) en 'What is Algorithm?'. Elke les duurt 45-60 minuten. Materiaal is 100% gratis; volledige toegang tot downloadbare lesplannen vereist een gratis registratie op dayofai.org. (Engelstalig materiaal.) Gratis, maar vereist een gratis account om het materiaal te ontgrendelen.
Dit gratis programma laat leerlingen ontdekken welke grote spelers (zoals sociale-mediaplatforms) bepalen wat we online zien, hoe apps als Snapchat werken, wat cookies precies doen, en hoe grote techbedrijven geld verdienen aan de gegevens die gebruikers achterlaten. Een goede opstap naar kritisch nadenken over de macht van 'Big Tech'.
De Beverwedstrijd (internationaal bekend als Bebras) is een gratis, jaarlijkse online puzzelwedstrijd waarmee leerlingen op een speelse manier kennismaken met computationeel denken: problemen ontleden in kleinere stappen, patronen herkennen en logisch redeneren — zonder dat er geprogrammeerd hoeft te worden. Scholen kunnen gratis meedoen en de puzzels ook los als lesmateriaal gebruiken.
De Internethelden is een reeks losse lessen (te vinden via LessonUp) over online veiligheid en digitaal burgerschap: hoe ga je respectvol met anderen om in een chat of game, wat doe je als iets ongemakkelijk voelt, en hoe bescherm je jezelf online? De lessen zijn oorspronkelijk ontwikkeld voor het speciaal onderwijs, maar zijn ook prima te gebruiken in groep 7/8 van het regulier basisonderwijs.
Een thema-aanbod met lesmateriaal, spelletjes en knutselideeën rond robots voor de kleutergroep, met de nadruk op tellen, geheugen, woordbeeldherkenning en motoriek.
Gratis, direct te gebruiken les (geen account nodig) waarin leerlingen fysieke kenmerken van dieren gebruiken om een beslisboom te ontwikkelen — een reeks eenvoudige ja/nee-vragen waarmee je elk dier kunt indelen en herkennen. Legt expliciet uit dat een beslisboom een voorbeeld van een algoritme is. Bedoeld voor leeftijd 10-14 jaar (jaren 5-6 en 7-8), duurt 1-2 uur, met downloadbare trainingskaarten als pdf. (Engelstalig materiaal.)
Engelstalige les (MediaSmarts, Canadese non-profit voor mediawijsheid, grades 7-10 — komt overeen met vo-onderbouw) waarin leerlingen de rol van een onderzoeker aannemen en een online artikel over een controversieel onderwerp moeten verifiëren met de '5Ws van cyberspace'. Ze leren URL-structuur, auteurschap en bias te analyseren en meta-informatie-zoektechnieken toe te passen om bronnen te valideren. Volledig gratis als pdf-lespakket (handouts, sheets, achtergrondinformatie) te downloaden, geen account nodig. (Engelstalig materiaal.)
Leerlingen bouwen interactieve 3D-werelden en VR-ervaringen (virtuele tours, verhalen, games, simulaties) en programmeren daarin gedrag met blokken of TypeScript. Geschikt voor een breed leeftijdsbereik; de basisversie is gratis, volledige functionaliteit (klassenbeheer, onbeperkte projecten) vereist een betaald PRO-abonnement. Let op: het platform heette tot voor kort CoSpaces Edu en is inmiddels hernoemd tot Delightex Edu — de merknaam op oudere verwijzingen klopt dus niet meer. (Engelstalig materiaal.) Gratis, maar vereist een gratis account om het materiaal te gebruiken/downloaden.
Download de handige docentenhandleiding en de lesbrief voor de leerlingen in de bijlagen. Tijdens deze les gaan de leerlingen ervaren waar aardbevingen voorkomen op de aardbol. Ook leren ze hoe je data kan verwerken met de computer. De les heeft zowel doe- als praatopdrachten en is daardoor afwisselend en interactief.
Download de handige docentenhandleiding en de lesbrief! Er is ook een DIY-opdracht gemaakt voor deze les: download de opdracht hier. Tijdens deze les gaan de leerlingen ervaren hoe een robot (en een computer) informatie verwerkt. Ook leren ze hoe de binaire code is opgebouwd en hoe ze zelf een binaire code kunnen schrijven, lezen én er zelfs mee kunnen tekenen!
Toen opa en oma jong waren bestonden er nog geen computers waarop je filmpjes kon kijken. Kun je je dat voorstellen? Niet zo gek dus dat zij misschien niet weten hoe je een filmpje start op YouTube. In deze les leren de leerlingen wat een instructie is en gaan ze opa en oma stap- voor-stap helpen om YouTube op te starten.
Tijdens deze les gaan de leerlingen ervaren dat je sommige activiteiten over kunt laten nemen door een computer. Ook leren ze opdrachten verzinnen waarbij ze oefenen met intonaties in hun stem. Download hier de docentenhandleiding.
Tijdens deze les gaan de leerlingen ervaren wat het verschil is tussen een echte winkel en een winkel op internet. Wat is eigenlijk internet en wat gebeurt er als je een pakketje besteld bij een webshop? Ook leren de leerlingen om de computer op te starten en de internetbrowser te openen. Download de docentenhandleiding voor extra instructies.
Tijdens deze les gaan de leerlingen ervaren wat de cloud precies is, en hoe het werkt. Ook leren ze dat dingen delen in de cloud best veel lijkt op hoe bomen communiceren. Download de handige docentenhandleiding in de bijlage!
Tijdens deze les maken de leerlingen kennis met de begrippen migratie en gps en denken ze na over de ethische vraagstukken rondom het gebruik van gps om kinderen te kunnen volgen. Tot slot programmeren ze een gps-tracker in Scratch. Download hier de docentenhandleiding.
Tijdens deze les gaan de leerlingen online kerstliedjes luisteren. Ze leren daarbij te klikken op een link. Daarnaast gaan ze hun eigen ‘videoclip’ opnemen met een feestelijke achtergrond en kleding en een cameraman of -vrouw! Natuurlijk gaan ze het resultaat ook terugkijken. Spannend! Download de docentenhandleiding voor extra instructies.
Tijdens deze les leren de leerlingen een andere manier om verstoppertje te spelen. In plaats van elkaar te zoeken, gaan ze plekken zoeken die een ander heeft gefotografeerd. Ook leren ze te werken met een camera en telefoon. Download hier de docentenhandleiding:
Tijdens deze les gaan de leerlingen door middel van een interactieve website verschillende ICT-basisvaardigheden oefenen, zoals het klikken en slepen van een muis en het gebruik van een toetsenbord. De escaperoom kan zelfstandig of in een tweetal gedaan worden en is gebouwd door studenten Informatica. Download de docentenhandleiding voor extra instructies.
In deze les leren de leerlingen dat je met behulp van drones foto’s en video’s kunt maken vanuit de lucht. Dat is niet alleen leuk en mooi, maar ook handig. Of zitten er misschien ook nadelen aan al die vliegende camera’s in de lucht? Bij het onderdeel verdieping krijgen de leerlingen meer kennis over dronefotografie, inclusief docentenhandleiding en werkbladen.
Tijdens deze les gaan de leerlingen ervaren dat water van vorm kan veranderen. Ook leren ze afbeeldingen zoeken samen met de leerkracht via een zoekmachine op internet en leren ze daarin keuzes te maken. Download hier de docentenhandleiding.
Tijdens deze les gaan de leerlingen ervaren dat het internet allerlei informatie vervoert. Ook leren ze om verbinding te maken, net zoals de internetverbindingen die zijn aangelegd tussen de verschillende huizen en gebouwen in hun stad of dorp. Download hier de docentenhandleiding:
Tijdens deze les gaan de leerlingen ervaren dat bij het gebruik van een computer specifieke termen worden gebruikt, zoals laptop, enter en delete. Woorden die heel normaal lijken als je ze elke dag gebruikt, maar voor kleuters zijn ze nieuw. Ook bespreken we samen of we nog zonder computer kunnen. Download de docentenhandleiding voor extra instructies.
Tijdens deze les gaan de leerlingen ervaren dat het internet niet zo ongrijpbaar is als ze misschien wel denken. Door middel van opdrachten maken ze inzichtelijk hoe het internet werkt. Ook leren ze hoe het mogelijk is dat satellieten zo nauwkeurig onze locatie kunnen bepalen terwijl ze zo ver van onze aarde staan.
Deze Digi-doener gaat over tekenen op de computer of tablet. In deze les leren de leerlingen hoe ze op de computer of tablet een eenvoudige tekening kunnen maken. Hierbij komen verschillende eenvoudige vaardigheden aan de orde, zoals een andere kleur of ander gereedschap kiezen. Bij het werken op de computer of tablet leren leerlingen ook hun werk op te slaan.
De leerlingen leren tijdens deze les het concept ‘netwerk’. Ze maken hier kennis mee door middel van een betekenisvolle en herkenbare referentie: de natuur. Ze leren wat een netwerk is, waar het voor dient en hoe onmisbaar een netwerk is. In deze les wordt het concept netwerk geïntroduceerd door middel van de natuur, met een docentenhandleiding en lesbrief als downloadbare bronnen.
Tijdens deze les gaan de leerlingen ervaren hoe de cloud en alle diensten die daarop draaien technisch werken. Daarnaast gaan ze nadenken over welke cloud diensten ze zelf gebruiken en wat daar de voor- en nadelen van zijn. Download de handige docentenhandleiding en de lesbrief voor de leerlingen in de bijlage!
Tijdens deze les gaan de leerlingen ervaren dat films op verschillende manieren zijn gemaakt. Ook leren ze het maken van een eigen scène. Download hier de docentenhandleiding.
Tijdens deze les gaan de leerlingen ervaren dat je kunt rijmen met (behulp van) een app of op een internetsite. Ook zien ze hoe deze gebruikt kunnen worden om er uiteindelijk met elkaar mee aan de slag te gaan. Download hier de docentenhandleiding:
Digi-doener-les (onderbouw po) waarin leerlingen verschillende soorten informatiebronnen ontdekken — boeken, kranten, tv, internet — aan de hand van sprookjes, en zelf een stukje media maken. Gratis, geen account nodig.
Tijdens deze les gaan de leerlingen een virtuele tocht over het strand maken. Ze ontdekken tijdens deze tocht welke onderdelen een computer heeft. De kinderen geven antwoord op de vragen met gekleurde scheppen. Voor ieder goed antwoord krijgen ze een stuk speelgoed. Download hier de docentenhandleiding:
In deze les bekijken de leerlingen een onderdeel van de computer: het toetsenbord. Ze bekijken welke knoppen en andere elementen die op het toetsenbord zitten: letters, cijfers, pijltjes, lampjes, etc. Hoe werkt het toetsenbord, waar heb je het voor nodig? Kennen de leerlingen nog meer apparaten met een toetsenbord? Door middel van verschillende verwerkingsvormen (wel én niet digitaal) oefenen de leerlingen met letters en cijfers op het toetsenbord. Download de handige docentenhandleiding in de bijlage!
Tijdens deze les gaan de leerlingen ervaren wat een vingerafdruk is en waarvoor deze gebruikt kan worden. Ook leren ze over classificatie en een databank. Download de handige docentenhandleiding en de lesbrief voor de leerlingen in de bijlage!
Tijdens deze les gaan de leerlingen ervaren dat de hoeveelheid beschikbare websites enorm is en dat het zoeken op het internet gepaard gaat met de nodige valkuilen. De leerlingen leren betrouwbare websites te herkennen en bronnen te controleren. Daarnaast krijgen ze tips om op een goede manier om te gaan met de zoekmachine Google. Het ethische vraagstuk gaat om de vraag of leren nog wel zin heeft nu we alles zo eenvoudig kunnen 'googlen'. Download hier de docentenhandleiding en lesbrief.
We ontdekken deze les wat een wachtwoord is, waar je het voor nodig hebt, en… is het mogelijk om een wachtwoord te kraken? We gebruiken onze zintuigen. Dan is het misschien mogelijk een code te kraken en vinden we een geheim! De les heeft zowel doe- als praatopdrachten en is daardoor afwisselend. Download de docentenhandleiding voor extra instructies.
Tijdens deze les gaan de leerlingen ervaren dat het mogelijk is om aan de hand van data een teamopstelling te maken. Ook leren ze dat in de sportwereld veel gebruik wordt gemaakt van het verzamelen van data. Daarnaast leren ze te werken met een spreadsheet en daar bewerkingen mee uit te voeren. Download ook de handige docentenhandleiding, lesbrief voor de leerlingen én de voetbaldata (in Excel of Google Sheets) waar je mee aan de slag gaat.
Dit is de eerste les van de vijfdelige lessencyclus 'Ooggetuigen' waarin geschiedenis (WOII) en digitale vaardigheden (mediawijsheid en informatievaardigheden) centraal staan. Door in les 2 een keuze te maken voor één van de twaalf regio's in Nederland kun je samen met de leerlingen aan de slag met vijf verhalen die tijdens de Tweede Wereldoorlog hebben plaatsgevonden bij jullie in de buurt. Tijdens deze les krijgen de leerlingen een introductie op foto-interpretatie en manipulatie door de eeuwen heen. Manipulatie van beelden is niet alleen iets van de 21e eeuw, maar wordt al jaren gebruikt door media, politici en fotografen om de waarheid te verdraaien. Download ook de handige docentenhandleiding!
DigiReady is een kerndoeldekkend lespakket voor po groep 7-8 en vo klas 1-3 (vmbo, havo, vwo) rond ICT-basisvaardigheden, mediawijsheid, computational thinking en informatievaardigheden. Los van de betaalde volledige methode biedt DigiReady op de ‘rondkijken’-pagina gratis downloadbare lesbrieven aan, onder meer over het herkennen van nepnieuws en het kritisch beoordelen van digitale bronnen. De volledige lesmethode vereist een licentie of demo-aanvraag; de losse lesbrieven op deze pagina zijn direct en gratis te downloaden.
Dit onderdeel van de DIGIT-vo methode behandelt veiligheid en privacy (bewustwording over cybercriminaliteit, online gedrag en privacyrisico’s), digitale technologie en jezelf en de ander (gezond computergebruik, digitale identiteit, respectvolle online deelname) en digitale technologie, de samenleving en de wereld (maatschappelijke impact van technologie, ongelijke toegang). Zoals de rest van de DIGIT-methode is dit een betaalde licentie met een gratis proeflicentie-optie.
DIGIT-vo is een online methode digitale geletterdheid voor de onderbouw, opgebouwd rond de drie officiële SLO-kerndoelen (praktische kennis, ontwerpen en maken, de gedigitaliseerde wereld) en gebruikt op meer dan 1000 scholen. Dit onderdeel, ‘Praktische kennis en vaardigheden’, behandelt digitale systemen (hardware, software, netwerken), data (verzamelen en analyseren) en kunstmatige intelligentie (verantwoord gebruik van AI-tools). De methode is een betaalde licentie; scholen kunnen een gratis proeflicentie aanvragen om de volledige leeromgeving te bekijken voordat ze aanschaffen.
Animatievideo uit de officiële 'Digital Explorers'-cartoonserie van de Europese Unie, over cyberbewustzijn, online dreigingen en hoe je jezelf daartegen beschermt — gericht op de leeftijd 12-15 jaar (exact de vo-onderbouw). De pagina is in het Nederlands en de video heeft ondertiteling in een taal naar keuze. Gratis direct te bekijken via de Europese audiovisuele database, geen account nodig.
Engelstalige les (Common Sense Education, jaar 9 / groep 8/onderbouw, 45 minuten) over hoe digitale media proberen je aandacht vast te houden ('addictive design', 'feedback loop') en wat gezonde mediagewoontes zijn ('humane design'). Leerlingen reflecteren op welke apps hen helpen of juist hinderen, en ontwikkelen strategieën voor gezonder gebruik. Gratis, geen account nodig. (Engelstalig materiaal.)
Met deze gratis online zelftest onderzoeken leerlingen hun eigen schermgebruik: hoeveel tijd besteden ze aan schermen, voelt dat goed, en welke concrete strategieën kunnen helpen om een betere balans te vinden tussen online en offline bezigheden? Goed te gebruiken als aanzet voor een klassengesprek over gezond mediagebruik.
Een uitgebreide, praktische lespagina over de micro:bit: wat het kastje kan (5×5 ledscherm, twee knoppen, bewegingssensor, kompas), hoe je met de gratis MakeCode-editor programmeert, en concrete lesideeën zoals steen-papier-schaar en het 'koud-heet'-zoekspel. Geschreven voor leerkrachten die voor het eerst met de micro:bit aan de slag gaan.
Engelstalige les (Common Sense Education, jaar 7 / groep 6-onderbouw, 45 minuten) over phishing: leerlingen vergelijken identiteitsdiefstal met andere vormen van diefstal en leren aan de hand van voorbeeldberichten te herkennen wanneer een e-mail of bericht een phishingpoging is. Gratis, geen account nodig. (Engelstalig materiaal.)
Expeditie Micro:bit is een gratis lessenreeks waarin leerlingen in groepjes een eigen interactief project ontwerpen en programmeren met de micro:bit, met docentenhandleidingen en downloadbare digitale lessen. De reeks bouwt op van eenvoudige opdrachten naar een eigen samenwerkingsproject aan het einde.
V-Bucks, Robux en loot boxes: hoe verleiden games spelers om echt geld uit te geven? Leerlingen onderzoeken de verdienmodellen van gratis games (freemium) en hoe je bewust omgaat met geld online.
In deze les maken de kinderen allereerst kennis met 'het waarom' van het schrijven van een werkstuk of het werken aan een project. Met een werkstuk of project oefenen ze met het zoeken en vinden van informatie en het beoordelen op bruikbaarheid van gevonden informatie. In deze eerste les onderzoeken ze hun interesses, kiezen ze een onderwerp en bedenken ze goede vragen bij het gekozen onderwerp. Ze beginnen met het maken van een mindmap rond het onderwerp. Daarna bedenken ze op basis daarvan interessante vragen bij het onderwerp. De kinderen geven elkaar feedback en gebruiken dit om hun vragen nog verder aan te scherpen.
Engelstalige les (Common Sense Education, VS/VK, jaar 7 / groep 6-onderbouw, 45 minuten) over waarom en hoe onjuiste informatie online terechtkomt, en hoe je de geloofwaardigheid van gevonden informatie beoordeelt. Leerlingen gebruiken een 'Internet Investigator Checklist' en oefenen 'lateral reading': weggaan van de oorspronkelijke bron om elders bevestiging te zoeken. Bevat artikel, dilemma-discussie, spel, quiz en video. Gratis, geen account nodig; gedeeld onder een Creative Commons-licentie (CC BY-NC-ND 4.0). (Engelstalig materiaal.)
Leer de kunst van 'prompt engineering': hoe geef je een AI-taalmodel de beste instructies om een historisch figuur, een taalmaatje of een sprookjesverteller na te bootsen?
Vijf gratis, open (OER) lesplannen over AI voor kinderen van 6-8 jaar (groep 3/4), één per digitale competentie: informatie- en mediageletterdheid, verantwoord gebruik, communicatie, probleemoplossing en contentcreatie. Onderdeel van het meertalige Europese Generation AI e-learningplatform, aanbevolen via het Nederlandse Expertisepunt Digitale Geletterdheid. Gratis en open; niet expliciet bevestigd of downloaden een account vereist.
Go21_ is een online methode digitale geletterdheid voor vmbo, havo/vwo en tto (leerjaar 1 t/m 4), opgebouwd met ruim 120 lesuren rond precies de negen SLO-domeinen, gegroepeerd naar de drie kerndoelen praktische kennis, ontwerpen en maken, en de gedigitaliseerde wereld. Dit onderdeel ‘Ontwerpen en maken’ behandelt creëren met digitale technologie (een eigen digitaal product ontwerpen en realiseren) en programmeren (een algoritme ontwerpen, programmeerconcepten als events en logische operatoren toepassen). De lessen zijn alleen te bekijken na inloggen op het Learnbeat-platform; scholen kunnen een proefaccount aanvragen.
In deze gratis les ontwerpen en bouwen leerlingen een eigen eenvoudige website met Wix: ze kiezen een lay-out, voegen content toe en denken na over hoe ze hun informatie het beste presenteren aan een publiek — een mooie, praktische toepassing van digitaal ontwerpen.
Gratis lesmateriaal waarin leerlingen leren om met een eenvoudig ontwerpprogramma (Canva) een eigen poster te maken: tekst toevoegen, afbeeldingen combineren en een boodschap visueel overbrengen. Een toegankelijke eerste stap in digitaal ontwerpen, ook goed te combineren met een ander vak.
Gratis lesmateriaal over het doelgericht zoeken van informatie: welke zoekwoorden en filters gebruik je, hoe beoordeel je of een bron bruikbaar is, en hoe vermeld je correct waar je informatie vandaan hebt gehaald bij het maken van een eigen werkstuk of presentatie?
Officiele Google-hulppagina die uitlegt hoe je in Google Documenten, Spreadsheets, Presentaties en Vids opmerkingen toevoegt, bewerkt, beantwoordt en verwijdert, actiepunten toewijst aan anderen, en emoji-reacties gebruikt — inclusief sneltoetsen. Gratis, direct te lezen zonder account.
Voorbereidingstijd: 10 minuten. Klassikale les: 20 minuten - exclusief tijd voor verwerkingsopdracht(en). Benodigde materialen klassikale les: digibord, concreet materiaal dat je kunt sorteren. Benodigde materialen verwerkingsopdracht(en): materialen die je kunt sorteren. Bij de meeste lessen staan verwerkingsmogelijkheden in de verschillende hoeken vermeld. Elke kleutergroep is anders ingericht, kijk van tevoren goed wat werkt binnen jouw groep en klaslokaal.
Voorbereidingstijd: 10 minuten. Benodigdheden: laptop, Chromebook of tablet, stiften/potloden (liefst in geel, grijs, zwart, blauw) en geprint werkblad: Kraak de code! In deze les leren de leerlingen dat een computer pixels gebruikt om een plaatje te maken en gaan de leerlingen zelf een tekening maken door een code te volgen.
Voorbereidingstijd: 10 minuten. Benodigdheden: elke leerling heeft een device met toegang tot het internet. Print het werkblad uit voor de leerlingen. In deze les leren de leerlingen om drie checkvragen te stellen om te beoordelen of informatie op het internet een feit, mening of onwaarheid is.
Voorbereidingstijd: 10 minuten. Benodigdheden: laptop, Chromebook of tablet. Let op: zorg tijdens het bekijken van de video in de les dat het icoontje 'Toon bij leerling' uitstaat, maar zet deze aan tijdens het maken van de vragen. Wanneer je de videoles zelfstandig wilt laten maken door de leerlingen, zorg dan voor koptelefoons. In deze les leren de leerlingen wat persoonlijke gegevens zijn en welke informatie er online over jou te vinden is.
Voorbereidingstijd: 10 minuten. Benodigdheden: laptop, Chromebook of tablet en werkbladen: Opbouw van een presentatie (geprint). In deze les leren leerlingen hoe een presentatie is opgebouwd en gaan ze zelf een opbouw maken voor hun eigen presentatie.
Hoe maak je een onkraakbaar wachtwoord en wat is tweestapsverificatie (2FA)? In deze les ontdekken leerlingen hoe hackers wachtwoorden kraken met brute-force programma's en hoe een wachtzin of 2FA accounts 100% beveiligd maakt.
In deze interactieve HackShield klassenquest leren leerlingen hoe cybercriminelen proberen in te loggen via phishing-mails, nep-WhatsAppjes en malafide links. Leerlingen worden opgeleid tot Junior Cyber Agents die verdachte berichten direct kunnen herkennen en rapporteren.
Deze quest ('Copy Koppie') laat leerlingen ontdekken dat foto's, muziek en video's die ze online vinden niet zomaar overgenomen of gedeeld mogen worden. Ze leren wat auteursrecht inhoudt, waarom bronvermelding belangrijk is, en hoe ze op een eerlijke manier gebruikmaken van andermans werk bij het maken van een eigen digitaal product.
In deze quest van HackShield ontdekken leerlingen wat er allemaal met hun gegevens gebeurt zodra ze een account aanmaken of een app installeren: welke data wordt verzameld, waar die naartoe gaat en waarom een sterk, uniek wachtwoord daarbij belangrijk is. De klas werkt spelenderwijs, als 'cyberagenten', aan opdrachten die aansluiten bij echte online situaties. HackShield in de klas is volledig gratis en bevat kant-en-klare quests van 30-45 minuten, inclusief een brief voor ouders.
In deze quest onderzoeken leerlingen waarom nepnieuws bestaat, wie er baat bij heeft dat het wordt verspreid, en welke concrete checks je kunt uitvoeren om een bericht op betrouwbaarheid te beoordelen. De opdracht sluit aan bij actuele voorbeelden en leert leerlingen een gezonde, kritische houding tegenover alles wat ze online tegenkomen.
Deze HackShield-quest behandelt een gevoelig maar belangrijk onderwerp: hoe herken je het als iemand online niet is wie hij/zij zegt te zijn, en wat doe je als een gesprek ongemakkelijk voelt? Leerlingen oefenen met concrete signalen en leren dat het altijd goed is om hierover met een volwassene te praten. De opdracht is zorgvuldig opgebouwd en geschikt om klassikaal te bespreken, met begeleidend materiaal voor de leerkracht.
Leerlingen leren in deze quest hoe cybercriminelen proberen om geld of persoonlijke gegevens te bemachtigen via nepmails, nepwebsites en misleidende linkjes — en hoe je zulke phishing-pogingen herkent voordat je erin trapt. Aan de hand van herkenbare voorbeelden (een 'gewonnen prijs', een 'dringende bankmelding') oefenen leerlingen met kritisch kijken naar afzender, taalgebruik en urgentie.
Klokhuis-aflevering waarin Bart bij de Technische Recherche gaat kijken hoe de politie met de modernste technieken (waaronder gezichtsherkenning, compositietekeningen en bewakingsbeelden) boeven vangt — een concreet, kindvriendelijk voorbeeld van hoe opsporingsdiensten digitale technologie inzetten bij het oplossen van misdaden. Gratis te bekijken via Schooltv, geen account nodig.
Korte vraag-en-antwoordclip: in elk mobieltje zitten wel honderd verschillende metalen, zoals koper, nikkel, zilver en zelfs goud — grondstoffen die op aarde ooit op kunnen raken. Onderdeel van het 'grondstoffen'-onderwerp op de site; gratis te bekijken zonder account.
Een video van een bekende politicus of een klasgenoot die iets geks zegt, maar het is nep! In deze les onderzoeken leerlingen de techniek achter deepfakes en voice cloning, en leren ze hoe je manipulatie in video's opspoort.
Wat is AI precies en hoe leert een computer? Aan de hand van de Klokhuis-aflevering over Kunstmatige Intelligentie ontdekken leerlingen hoe neurale netwerken patronen herkennen in duizenden foto's en teksten.
Uitleg van Kahoot! zelf over hoe leerkrachten én leerlingen een eigen interactieve quiz ('kahoot') maken, met slides, vragen en beelden. De basisfunctionaliteit (quiz maken en spelen) is gratis voor K-12; geavanceerde slide-opmaak en het importeren van PowerPoint/Google Slides vereist een betaald account. (Engelstalig materiaal.) Gratis, maar vereist een gratis account om het materiaal te ontgrendelen.
In deze les maak je met de kinderen afspraken over wat wel en niet zou moeten mogen op Whatsapp. Het resultaat: iedereen WhatsHappy! De les is onderdeel van het Handboek Digitale Geletterdheid van Kennisnet.
Als je een computer alleen foto's van gele honden laat zien, denkt AI dat alle honden geel zijn! Leerlingen onderzoeken hoe vooroordelen (bias) in data terechtkomen en waarom eerlijke algoritmes zo belangrijk zijn.
Wat gebeurt er met je oude smartphone of tablet als je een nieuwe koopt? Onderzoek de ecologische impact van elektronisch afval (e-waste) en zeldzame grondstoffen (zoals kobalt en goud) in apparaten.
Engelstalige (VK) verzameling kant-en-klare lesplannen en bijbehorend materiaal voor Key Stage 3 (ca. 11-14 jaar, vergelijkbaar met de vo-onderbouw), van de gerenommeerde non-profit Childnet International. Behandelt auteursrecht/plagiaat, cyberpesten, grooming, wat een goede digitale burger is, en online veiligheid. Gratis te downloaden, geen account nodig. (Engelstalig materiaal.)
Ko de Kraker is een gratis, Nederlandstalige eerste kennismaking met programmeren van CodeKinderen, waarin leerlingen met stappenplannen en eenvoudige blokprogrammeer-opdrachten leren om een probleem op te delen in kleine, logische stappen. Een toegankelijke opstap voor leerlingen die nog niet eerder geprogrammeerd hebben.
Deze gratis Leapo-microlearning is bedoeld voor de leerkracht zelf, niet als kant-en-klare lesinstructie voor leerlingen: je ontdekt hoe je de micro:bit laat aansluiten op 21e-eeuwse vaardigheden en digitale geletterdheid, hoe je hem inzet binnen verschillende vakken, welke didactieken daarbij passen en wat je eigen rol als leraar is. Geschikt voor groep 5 t/m 8 en de onderbouw van het vo.
Voorbereidingstijd: 10 minuten. Benodigdheden: laptop, Chromebook of tablet, (geprint) werkblad. Optioneel: oortjes/koptelefoon voor de leerlingen om de twee video's uit de opdracht te beluisteren. In deze les leren de leerlingen wat influencers zijn en dat ze geld kunnen verdienen door reclame te maken. De leerlingen gaan met een werkblad aan de slag met het oefenen van het herkennen van (verborgen) reclame.
Bedenk, schrijf, teken, film en publiceer je eigen animatiefilm. In de video's leggen we stap voor stap uit hoe je dit kunt doen. Thuis of in de klas.
Engelstalige les (Common Sense Education, kindergarten, ca. 5-6 jaar, 25 minuten) over het belang van een gezonde balans tussen schermtijd en andere activiteiten, en het rekening houden met de gevoelens van jezelf en anderen bij het gebruik van technologie. Gratis, maar vereist een gratis account om het materiaal te ontgrendelen. (Engelstalig materiaal.) Gratis, maar vereist een gratis account om het materiaal te ontgrendelen.
MediaMasters is een gratis serious game waarin leerlingen als team een digitale wereld doorkruisen en onderweg keuzes maken over sociale media, reclame, nepnieuws en online veiligheid. Het spel combineert mediawijsheid met taal- en rekenvaardigheden en wordt jaarlijks georganiseerd rond de Week van de Mediawijsheid, maar het lesmateriaal is los te gebruiken.
Wat doe je als er in de klassen-WhatsApp vervelende berichten of foto's worden gestuurd? In deze MediaMasters les bespreken we groepsdruk, cyberpesten, omstandersgedrag en hoe je de sfeer in online groepen fijn en veilig houdt.
Alles wat je online opzoekt, liket, bekijkt of deelt laat een digitaal spoor achter: je digitale voetafdruk. Ontdek hoe techbedrijven profielen opbouwen om gepersonaliseerde advertenties te tonen.
Mediamatties is een gratis online spel waarin leerlingen samen met een ouder of verzorger vragen beantwoorden over hun mediagebruik: hoeveel schermtijd is oké, wat vertel je liever niet over jezelf online, en hoe zorg je voor een goede balans? Het spel is bewust gericht op het gesprek tussen kind en ouder, en werkt daardoor ook goed als huiswerkopdracht.
Mag je zomaar een foto van Google plukken voor je spreekbeurt of een muziekje onder je YouTube-video zetten? Ontdek alles over auteursrecht, copyright en het vinden van gratis Creative Commons media.
Nederlands artikel met tien concrete tips om kleuters te leren programmeren met de Bee-Bot: eerst 'unplugged' oefenen (kinderen spelen zelf robot en volgen commando's), programmeren zichtbaar maken met pijlkaarten, en programmeerdoelen koppelen aan dagelijkse routines. Gratis te lezen; los verkrijgbare themamatten kosten €14,95, maar zijn niet nodig om de tips te gebruiken.
Een gratis, laagdrempelige eerste kennismaking met de micro:bit-minicomputer: leerlingen sluiten het bordje aan op de computer of tablet, schrijven hun eerste programma in de online MakeCode-editor en uploaden het naar de micro:bit om direct resultaat te zien. Inclusief stappenplan en tips voor de klas.
Stuur draadloze berichten, geheime codes of stemmen door de klas! Leerlingen leren hoe draadloze radiosignalen (zoals Bluetooth en WiFi) werken door micro:bits onderling met elkaar te laten communiceren.
De BBC micro:bit zit boordevol slimme sensoren voor licht, temperatuur en beweging. Leerlingen programmeren de micro:bit als digitale thermometer en automatische nachtlamp.
Gratis, browser-gebaseerd platform van MIT waarmee leerlingen zonder installatie een echte mobiele app bouwen met een blokkentaal. Er is uitgebreid begeleidend materiaal: beginnersvideo's, tutorials en lesbronnen voor docenten. Past goed bij het iteratief ontwerpen en realiseren van een eigen digitaal product. Alleen in het Engels. (Engelstalig materiaal.)
In het tweede deel van de Nationale AI-cursus Junior gaan leerlingen zelf aan de slag met generatieve AI-tools: ze bedenken en verfijnen prompts, bekijken wat er gebeurt als je een AI om een tekst of afbeelding vraagt, en leren waarom je een door AI gegenereerd antwoord altijd moet controleren. Volledig gratis, met docentenhandleiding, lesbrief en digi-slides per les.
Een gratis lesmodule van FutureNL waarin leerlingen in twee lessen de basisprincipes van kunstmatige intelligentie leren: wat AI eigenlijk is, hoe een computer 'slim' kan lijken zonder gevoelens te hebben, en welke AI-toepassingen ze in het dagelijks leven al tegenkomen (zoals een virtuele assistent of aanbevelingen op YouTube). Elke les bestaat uit een docentenhandleiding, een lesbrief voor leerlingen en kant-en-klare digi-slides, met maximaal 15 minuten voorbereidingstijd.
Wat betekent echte vriendschap in een wereld van likes, streaks en volgers? Leerlingen onderzoeken de regels voor fijne en eerlijke online communicatie (netiquette).
Waarom zijn koppen op nieuws-sites soms zo extreem overdreven? Leerlingen onderzoeken de werking van clickbait, commerciële belangen bij advertentie-inkomsten en het verschil tussen betrouwbare journalistiek en nepnieuws.
Nieuws in de Klas biedt gratis lesmateriaal waarmee leerlingen leren hoe een nieuwsbericht tot stand komt, hoe je bronnen met elkaar vergelijkt, en hoe je zelf als jeugdjournalist een onderwerp onderzoekt en samenvat. Inclusief het spel Breaking News, waarin leerlingen ervaren hoe snel (verkeerd) nieuws zich kan verspreiden.
Online Masters is een gratis online lesprogramma voor po groep 7-8 en vo klas 1-2, met dertien interactieve lessen verdeeld over vier modules: Digital Master, Creative Master, Safe Master en Social Master. De lessen zijn na (gratis) aanmelding direct online te volgen, met een docentenhandleiding erbij en zonder dat er specialistische voorkennis nodig is. ‘Safe Master’ behandelt online veiligheid en omgaan met ongepaste content; ‘Social Master’ behandelt sociaal en respectvol online gedrag.
Ga met je klas het gesprek aan over liken & cancelen met de video's van HUMAN en bijpassend lesmateriaal.
Engelstalige les (Common Sense Education, grade 1, ca. 6-7 jaar, 25 minuten) die jonge kinderen via een lied van de 'Digital Citizens' leert veilig, verantwoord en respectvol online te zijn, en te beseffen wanneer je een volwassene om hulp moet vragen. Gratis, maar vereist een gratis account om het materiaal te ontgrendelen. (Engelstalig materiaal.) Gratis, maar vereist een gratis account om het materiaal te ontgrendelen.
Een gekke sticker of een flauw filmpje van je klasgenoot doorsturen, het is zo gedaan. Maar denken jouw leerlingen na voor ze iets van een ander doorsturen? Zouden ze het ook leuk vinden als het over henzelf ging? Help je leerlingen pestgedrag te herkennen en ertegen op te treden.
Elke missie is een nieuw project . Je gaat onder andere animaties, games en handige apps coderen. Thuis of in de klas.
Nederlandse lesmethode (Stichting Media Rakkers, in samenwerking met de Radboud Universiteit Nijmegen) voor groep 4, 5 en 6 die kinderen leert reclame en sluikreclame te herkennen, en waarom bedrijven daarmee proberen te overtuigen. Vier modules (Kennis, Intuïtie, Motivatie, Vaardigheid) met docentenhandleiding, PowerPoint-presentaties en actiebladen; gemiddeld 10 lesuren. De docentenhandleiding (25 pagina's) is rechtstreeks als pdf te downloaden en zelf gelezen; de volledige leerlingenmap en films staan achter een gratis aanvraagformulier op de website.
In deze (gratis) online cursissen voor kinderen ontdek je van alles over robots: hoe ze werken, welke taal ze spreken en hoe ze te besturen.
Engelstalige les (Common Sense Education, kindergarten, ca. 5-6 jaar, 30 minuten) waarin kinderen via een virtuele rondleiding leren hoe je veilig 'naar plekken reist' op internet, vergelijkbaar met veiligheid in de echte wereld — je blijft bij de plekken die voor jou zijn klaargezet, in plaats van zelf overal te gaan rondkijken. Gratis, maar vereist een gratis account om het materiaal te ontgrendelen. (Engelstalig materiaal.) Gratis, maar vereist een gratis account om het materiaal te ontgrendelen.
Nederlandstalige video (Schooltv, gekoppeld aan Het Klokhuis) die op begrijpelijke wijze uitlegt wat cookies zijn: kleine bestandjes die onthouden wat je op internet doet, het verschil tussen handige en opdringerige cookies, en dat sommige bedrijven de informatie van cookies doorverkopen aan anderen. Gratis te bekijken.
Foto's met filters, perfecte vakanties en gesponsorde kleding: hoe beïnvloeden influencers ons zelfbeeld en ons koopgedrag? In deze les onderzoeken leerlingen de wereld achter sociale media.
Scratch is een gratis programmeertaal en online gemeenschap waarin je je eigen interactieve verhalen, spelletjes en animaties kunt maken.
Gratis, Nederlandstalige wiki-pagina die stap voor stap uitlegt hoe je met stop-motion een sprite/figuur van uiterlijk laat veranderen om een eenvoudige animatie te maken — met duidelijke voorbeelden (een wandelende kat, een zwaaiende arm) en zeven praktische tutorials op verschillend niveau. Gratis en direct leesbaar, geen account nodig (aanmelden wordt aangemoedigd maar is niet verplicht).
Maak van je Scratch-project een echte videogame! Leer hoe je een variabele 'Score' en 'Levens' aanmaakt en hoe het spel stopt als de levens op 0 staan.
Vanuit het vak natuur & techniek bouwen en programmeren leerlingen met de micro:bit een eigen digitale thermometer, en ontdekken ze hoe een sensor metingen omzet in bruikbare informatie op een scherm. Een concrete, gratis opdracht die techniek en programmeren samenbrengt.
Een gratis, vakoverstijgende les waarin leerlingen vanuit het vak geschiedenis een eenvoudige app bedenken die een probleem van de Romeinen zou hebben opgelost. Door historische kennis te combineren met digitaal ontwerpen, ontdekken leerlingen dat 'creëren met digitale technologie' overal inzetbaar is — niet alleen bij techniek of ICT.
In plaats van een traditioneel werkstuk maken leerlingen in deze gratis, vakoverstijgende opdracht een eigen website met eenvoudige HTML, waarin ze hun onderzoek naar een zelfgekozen onderwerp presenteren. Zo leren ze de basis van programmeren en digitaal ontwerpen tegelijk met onderzoeks- en presentatievaardigheden.
In dit gratis online spel kruipen leerlingen zelf in de huid van een nepnieuws-verspreider en ontdekken ze van binnenuit welke trucs worden gebruikt om mensen te misleiden: sensationele koppen, nepaccounts en het bespelen van emoties. Door het spel om te draaien, leren leerlingen juist beter herkennen waar ze op moeten letten bij twijfelachtig nieuws.
Stop Pesten Nu biedt gratis lestips en materiaal om pesten en online pesten bespreekbaar te maken in de klas: wat is het verschil tussen plagen en pesten, wat doe je als omstander, en waar kun je terecht als het misgaat? De materialen zijn geschikt voor zowel basis- als voortgezet onderwijs en direct te downloaden.
Gratis, Nederlandstalig pdf-document (aanvullend bij het boek 'Stap voor stap leren programmeren met Scratch', maar zelfstandig te gebruiken) dat stap voor stap uitlegt hoe je een stroomschema op papier maakt voor een Scratch-programma: een start- en eindevorm, activiteiten, invoer/uitvoer, en een beslissingsvorm voor als/dan-commando's (bijvoorbeeld 'Antwoord < 0' met een aparte tak voor als de vergelijking klopt). Precies dit onderdeel over beslissingscommando's raakt het als-dan-redeneren. Volledig gratis en direct te downloaden, geen account nodig.
Gratis, browser-gebaseerde tool van Google waarmee leerlingen zonder programmeerkennis zelf een machine-learning-model trainen — op basis van webcambeelden, geluid of houding — door zelf voorbeelden te tonen en te labelen. Geen account of installatie nodig. Let op: dit is een kaal, hands-on stuk gereedschap, geen kant-en-klare les — een docent moet er zelf een opdracht omheen bouwen (bijvoorbeeld: laat leerlingen twee categorieën trainen en ontdekken wanneer het model fout gaat). (Engelstalig materiaal.)
Engelstalige les (Common Sense Education, jaar 8 / groep 7-onderbouw, 50 minuten) over wat een digitale voetafdruk is en hoe die het beeld beïnvloedt dat anderen van je krijgen. Leerlingen analyseren hoe verschillende onderdelen van hun digitale voetafdruk tot positieve of negatieve conclusies kunnen leiden, en gebruiken een 'Take a Stand'-denkroutine op een dilemma over digitale voetafdrukken. Gratis, geen account nodig. (Engelstalig materiaal.)
De Nederlandstalige versie van Google's gratis 'Applied Digital Skills'-curriculum: 150+ video-lessen waarin leerlingen praktische vaardigheden met Google Workspace (Documenten, Spreadsheets, Presentaties, Drive) leren aan de hand van een concreet project. Doorzoekbaar op onderwerp/tool/niveau. Gratis, geen account nodig om te bekijken (een gratis account maakt voortgang bewaren en kopiëren van lesplannen mogelijk).
In deze missie ga je games, wearables en andere slimme apparaten uitvinden met een microcomputer
Korte, gratis video die uitlegt dat de cloud een virtuele opslagplaats is: je foto's, video's en documenten staan niet op je eigen apparaat, maar op een van de vele supercomputers ergens ter wereld — en toch kun je er overal bij. Direct te bekijken zonder account, onderdeel van Schooltv (NTR/Het Klokhuis-achtige content voor het basisonderwijs).
In dit onderdeel van het gratis lespakket Wijs met Media Omgaan leren leerlingen wat hacken precies inhoudt, welke risico's er spelen als je gegevens deelt, en wat auteursrecht betekent voor beeld- en videomateriaal dat ze online vinden of zelf willen gebruiken.
Een gratis digitaal lespakket waarin leerlingen aan de hand van herkenbare situaties nadenken over hun eigen gebruik van sociale media: wat deel je wel en niet, hoe herken je nepnieuws, en waarom lijkt online alles soms mooier dan het is? Het pakket is direct te gebruiken in de klas, zonder account of aanschaf.
Nederlandstalige kinderencyclopedie-pagina (geschreven op basiswoordenlijst-niveau groep 6) die uitlegt wat een grafiek is en welke typen er zijn (lijngrafiek, staafdiagram, cirkeldiagram), met voorbeelden zoals een hartslagmonitor. Gratis, direct leesbaar zonder account.
Nederlandstalige kinderencyclopedie-pagina die uitlegt wat hacken is (inbreken in een computersysteem, bijvoorbeeld via het raden van wachtwoorden, phishing of gestolen gegevens), en die een duidelijk onderscheid maakt tussen white hat-hackers (ethisch, met toestemming, werken voor een bedrijf om systemen veilig te houden) en black hat-hackers (crimineel, breken in bij bedrijven, stelen privegegevens of maken virussen, zonder toestemming en dus illegaal). Gratis, direct leesbaar zonder account.
Nederlandstalige kinderencyclopedie-pagina die uitlegt hoe een staafdiagram informatie weergeeft via de lengte van staven, en wanneer je dit type grafiek gebruikt (bijvoorbeeld om te laten zien hoe een groep mensen of voorwerpen verdeeld is) — sluit direct aan bij het zelf zien van patronen in verzamelde klasgegevens. Gratis, direct leesbaar zonder account.
Engelstalige les (Common Sense Education, grade 3, ca. 8-9 jaar, 45 minuten) over de 'rimpeleffecten' van je eigen gedrag: leerlingen onderzoeken verantwoordelijkheden zowel online als offline, en leren aan de hand van 'rings of responsibility' hoe hun gedrag zichzelf en anderen beïnvloedt — de basis voor respectvol on- en offline gedrag. Gratis, maar vereist een gratis account om het materiaal te ontgrendelen. (Engelstalig materiaal.) Gratis, maar vereist een gratis account om het materiaal te ontgrendelen.